Daw hyfryd fis...

Mae hi'n ail hanner mis Mai, ond argian mae hi'n oer ambell fore.

Mae'n mynd yn hwyr, ond yn parhau'n rhy oer i hau lot o bethau allan yn yr ardd: beryg iawn mae tymor byr gawn ni yn Stiniog eto eleni.

'Da ni 'di cael dwy gawod o genllysg a glaw trwm heddiw, ar ôl cyfnodau heulog, cynnes dros ginio.

ceirios....gobeithio

Mae'r goeden geirios morello a'r eirinen a'r gellygen wedi bod yn llawn blodau, ond y tywydd yn amlach na pheidio wedi bod yn rhy oer a gwlyb i'r gwenyn a'r pryfed fod allan yn peillio.

clesin....efallai

Mae'r goeden glesin/quince wedi cynhyrchu blodau, ond mae rhyw fath o lwydni powdrog ar ei dail, felly bydd angen rhoi mwy o sylw a thendans iddi am gyfnod.

Diolch am y rhiwbob, sy'n cael blwyddyn ardderchog!

rhiwbob.....wrth gwrs!

Mae'r goeden afal Enlli wrthi'n blodeuo rwan, ond yr afal croen mochyn yn dal i edrych yn druenus.

Ond dau ffrwyth arall dwi'n edrych ymlaen yn arw i'w gweld eleni: mefus alpaidd, mae carped o blanhigion wedi datblygu yma ers llynedd. Hefyd, mwyar y gorllewin (thimbleberry). Dyma'r tro cyntaf iddyn nhw flodeuo yma, ac maen nhw'n datblygu'n blanhigion deniadol iawn. Toriadau ges i o dyddyn paramaeth Benthros Isa ger Ganllwyd, ynghŷd â thoriadau Worcesterberry, ond tydi'r tyfiant ar rheiny ddim hanner mor addawol.

Daw hyfryd fis
Mehefin cyn bo hir,
A chlywir y gwcw'n canu'n braf
yn ein tir.

Rhiwbob 4

Yr olaf o'r rhiwbob-dan-orchudd wedi eu codi o'r planhigyn cynnar. Coesau cochion gwych.
Dwi am adael hwn i ddatblygu yn yr agored rwan.

Mae'r bwced wedi mynd i orchuddio coesynau newydd o'r planhigyn arall sydd yma. Mae egin y rheiny wedi torri trwy wyneb y pridd yn y dyddiau dwytha', wythnosau ar ôl y llall.
Braf cael tymor rhiwbob gweddol hir, efo un planhigyn cynnar ac un hwyr.

Y cenin ola' wedi eu codi rwan hefyd, a'r cêl -oedd wedi datblygu'n goeden- wedi ei thorri ar ôl hel y dail olaf.

Rhiwbob 3

Dwi'n falch bod hwnna drosodd! Ar y 6ed o Awst y llynedd bu criw o gwmni teledu Fflic acw, yn ffilmio darn ar gyfer Cegin Bryn.

Ar ôl wyth mis o boeni a hel meddyliau, cafodd y bennod am riwbob ei darlledu wsos d'wytha.

Chwarae teg, trwy ddefnyddio llwyth o close-ups a gwaith camera'n symud yn gyflym o lun i lun, fe lwyddon nhw i wneud i'r ardd a'r rhandir edrych yn well ac yn llawnach nag oedden nhw!

Mi fuodd Bryn y Cogydd; a'r criw ffilmio: Rhodri, Lois a'r dyn camera/sain (#teimlo'n-euog-am-anghofio'r-enw) acw o ddeg y bore tan wedi chwech y nos! Ond er bod y gwaith yn ailadroddus a'r diwrnod yn hir, roedden nhw'n griw hwyliog a difyr. Doedd dim byd yn fawreddog nac ymffrostgar am seren y gyfres; roedd o'n gwmpeini difyr, ac yn ddigon caredig i ganmol y frechdan bacwn gafodd o yma i ginio!


Roedd y saws rhiwbob wnaeth o ar y rhandir i fynd efo selsig yn flasus iawn. Ac mae'r gin rhiwbob yn neis iawn hefyd, diolch yn fawr.

Doedd hi ddim yn hir cyn i'r tynnu coes ddechrau ar y stryd yn Stiniog 'ma. Er i mi beidio deud wrth neb bron, am y ffilmio, mae'n amhosib gwneud dim mewn cymuned gyfeillgar fel hon, heb i bawb wybod amdano! Ac wrth gwrs, efo S4C yn ail-ddangos pob peth, a'r rhaglen ar y we am gyfnod, does yna ddim dianc!

Roedd o'n brofiad difyr, oedd; ond dwi'n rhy swil i wneud hynna'n rhy aml!

Un peth cyn cau 'ngheg: na, ches i ddim tâl gan Antur Stiniog i'w hyrwyddo nhw ar fy nghrys, fel awgrymodd un o'r wags yn biwis ar y rhandir. Menter Gymunedol ydi Antur Stiniog, a'i nod ydi adfywio economi Bro Ffestiniog, trwy gynnig cyfleon i drigolion lleol fanteisio ar y cyfleoedd gwaith a hamdden mae'r maes antur ac awyr agored yn gynnig, yn hytrach na gadael y cwbl yn nwylo pobl ddiarth. Dwi'n aelod gwirfoddol o fwrdd Antur Stiniog ac yn falch o'r cyfle i'w hyrwyddo am ddim!

Rhiwbob 2

Wedi codi 'chydig o'r coesau cochion fu dan orchudd. Mae'n nhw'n edrych yn dda, ac ar eu ffordd i fod yn stiw syml i'w fwyta efo iogwrt.

Bu'n rhaid crwydro eto. 'Nôl bob cam i Aberfal (Falmouth), Cernyw. Yr Arlunydd wedi cael gwahoddiad am gyfweliad yn y brifysgol yno.

Fel yn yr hydref, mi es am dro: y tro hwn i 'erddi coll' Heligan. Ac fel Prosiect Eden bryd hynny, roedd hi'r adeg anghywir o'r flwyddyn eto, felly dim ond dwyawr a hanner fues i'n crwydro, cyn inni gychwyn ar y daith epig o saith awr 'nôl adra.

Un peth gododd fy nghalon, oedd bod gwell siap ar ein rhiwbob ni yn Stiniog, na'r rhiwbob yng ngardd furiog, wych Heligan, lle oedd pob coesyn yn denau ddiawchedig. Er, mi ddois i o'no efo syniad da, sef codi tail cynnes yn dwpath o amgylch y potiau rhiwbob...

Heligan- yn werth ymweliad yn y gwanwyn neu'r haf dwi'n siwr

Rhiwbob 1

Coesau cochion y rhiwbob cynta' yn tyfu mewn tywyllwch ar hyn o bryd.

Mae nhw'n hwyrach na'r llynedd; roeddwn wedi codi'r pedwar coesyn cynta' yr adeg yma llynedd. Ta waeth, mae yna hen edrych ymlaen acw..

Rhiwbob cynta'r flwyddyn

Fel llynedd, ymddangosodd goesyn cynta'r rhiwbob rhwng y Dolig a'r Calan, ac mae bwced wedi bod drosto ers hynny.

Erbyn heddiw, roedd ambell i ddarn wedi tyfu'n ddigon tal i godi'r bwced oddi ar y pridd, felly roedd yn rhaid hel rhywfaint, er mwyn i'r gweddill gael aros yn y tywyllwch ychydig yn hirach.

Mi dorrais bedwar coesyn coch hyfryd, a'u stiwio'n syth. Roedd y Pobydd wedi gwneud crempogau i de, ac o, roedden nhw'n dda....

Melys moes mwy mwy mwy.

Blas mwy

Wilias ydw i, a dwi'n gaeth i riwbob!

Mae o mor hawdd i'w dyfu tydi. Does dim angen gwneud dim byd, heblaw roi 'chydig o wrtaith ar wyneb y pridd cyn y gwanwyn, ac mae'n dod a chnwd dda bob blwyddyn.


A dwi isio mwy. 

Mae tri planhigyn yma. Un yn ddarn o wraidd gan fy nhad; un yn ddarn o wraidd gan ffrind yn y gwaith; ac un a brynais y llynedd. 

Iawn, yn fotanegol, llysieuyn ydi rhiwbob, ddim ffrwyth, ond wfft i'r chefs posh 'ma sy'n paldaruo fod o'n mynd yn dda efo mecryll aballu: pwdin dwi isio siwr iawn!

A jam! Wnes i erioed jam rhiwbob o'r blaen, am nad ydw i'n cadw digon ohono wrth bobi crymbls a stiws ac ati mae'n siwr, ac am bod pot yn dod yn flynyddol gan Nain a Taid Rhiwbach. Ond roedd mwy na'r arfer o gnwd eleni felly dyma roi cynnig arni.

Mae o'n ddiawledig o anodd i'w gael i setio heb ychwanegu pectin medden nhw (doedd dim un o siopau Stiniog yn gwerthu siwgr efo pectic a doeddwn i ddim am wneud siwrna arbennig), felly mi rois sudd lemon ynddo i drio. Fedrwn i ddim yn fy myw a chael y gymysgedd i gyrraedd y 104 gradd angenrheidiol, ac mi ferwis i o'n galed am ddwywaith yr amser oedd y llyfrau'n awgrymu, er mwyn ei gael i setio'n weddol.

Dew, mae o'n dda. Mor dda fel 'mod i'n fwy cyndyn na'r arfer i rannu potiau efo'r teulu estynedig, ond yn y rhannu mae llawer o'r pleser yn de (damia!), felly allan o 4 pwys o riwbob, mae un pot pwys ar y bwrdd, a thri arall yn y cwpwrdd.

Mi gawson ni grymbl hefyd; ac efo coesau pinc neis o riwbob ddaeth yn gynharach o ardd Nain a Taid Cae Clyd, stiw hyfryd i fynd efo hufen ia a iogwrt.

Mae un cnwd bychan i'w hel eto mae'n siwr, ond joban bwysig heddiw oedd torri'r blodyn oedd wedi tyfu ar un o'r planhigion. Welais i erioed flodyn ar un o'r blaen, ac er fod J.E.Jones (Llyfr Garddio. 1969) yn ein cynghori i docio blodau 'yn y bo^n y cyfle cyntaf',  dwi wedi gadael iddo ddatblygu er mwyn cael ei weld. Roedd y Fechan wrth ei bodd ei fod o'n dalach na hi, ac roedd y blodau bach yn drawiadol o hardd wrth edrych yn fanwl. Ond roedd yn rhaid ei dorri cyn iddo ddwyn gormod o egni a maeth o'r gwraidd.

Hen dro fod y tymor rhiwbob mor fyr, ond dioch i'r drefn am jam a rhewgelloedd!

Awr fawr galan

Glaw a chymylau neu beidio, mae'n amlwg fod y dydd wedi ymestyn ychydig o funudau ers y diwrnod byrraf. 'Ta fi ydio?  Beth bynnag, mae ambell i beth arall yn codi'r galon yn yr ardd.

Rhiwbob. Dyma'r tro cynta yn y 12 mlynedd ers inni fod yma, i riwbob ymddangos cyn dechrau'r flwyddyn newydd. Bwcad drosto a gallwn edrych ymlaen i fwynhau hwn yn gynt na'r arfer.

Fodca rhiwbob

Ydi. Mae o'n barod. Hir yw pob ymaros.

Mae o'n aeddfedu ers Mehefin, a dwi wedi edrych ymlaen am jochiad ohono ers i mi weld yr awgrym ar flog Hadau. Mae Tatws, awdur y blog, yn rhoi disgrifiad yn fan hyn o sut i'w wneud o, felly wna'i ddim ailadrodd. Dim ond dangos lluniau o'r broses.

Dwi wedi hepgor y sinamon a'r clofs, gan na fedra'i ddiodde'r sbeisus 'gaeafol'; nytmeg ac allspice a star anise aballu.

Deud y gwir, dwi ddim yn yfwr mawr o fodca, felly dim ond potel fach, 350ml wnes i. Ond mae'n well gen i fodca na gin, oherwydd mae blas y ffrwyth yn dod trwadd, yn fwy na blas y gwirod. Yn y gorffennol dwi wedi gwneud fodca eirin tagu, a'r gorau hyd yma ydi fodca llus.

Hel

Chwalu

Trwytho

A'r dyfarniad? Reit neis o'n i'n meddwl.
"Afiach. Ddim digon melys", meddai'r Pobydd! Siwgwr lwmp ynddo fo iddi hi ta..
Tydi o byth yn mynd i guro cwrw du Brains, neu botel o Ochr Tywyll y Mws, gan Fragdy Mws Piws, ond mi fydd o'n dda ar y nosweithiau oer dros y gaeaf, o flaen y tân. Gwell ei adael am rwan tan y penwythnos mae'n siwr. Wel... un fach arall efallai..

Cas bethau, hoff bethau, rhif 2

Dwi wedi bod yn chwilio’n selog ers tua phythefnos, ac fel oeddwn yn dechrau ymlacio a meiddio meddwl na welwn i mo’r diawled bach, dyma weld y tyllau mân, nodweddiadol ar ddeilen gwsberan ddoe. Lindys y llifbryf ydi cas beth heddiw.  Goosberry sawfly  -dyna sydd dan y lach.

Lindysyn (larfa i fod yn dechnegol gywir) llifbryf ym mhob un o'r tyllau...

Ddwy flynedd yn ôl mi gafodd y ddwy goeden gwsberins a’r goeden gyrins coch eu troi yn sgerbydau di-ddail, ac mi gawsom ni flwyddyn sâl iawn o ran ffrwythau'r llynedd. Dwi’n benderfynol na chaiff hynny ddigwydd eto.

Hyd yma, un ddeilen gwsberan oedd wedi’i chael hi ddoe, a dwy ddeilen heddiw ar yr un llwyn, efo’r llall yn glir ar hyn o bryd. Mi ges i siom heddiw i weld eu bod ar un ddeilen cyrins coch.

 Mi fydd yn frwydr ddyddiol rŵan, am nad ydw i’n fodlon defnyddio cemegau i’w difa. Tydi dŵr a sebon yn dda i ddim yn fy mhrofiad i, felly’r unig ddewis ydi eu tynnu a’u bwydo i’r titws, neu eu gwasgu rhwng bys a bawd! Mae’n bosib mae’r pryf sydd yn y llun yma o’r 12fed ydi’r oedolyn.

Moron

 Mae Derec Tywydd wedi deud heno y gallwn ddisgwyl “a taste of summer” am weddill yr wythnos. Nosau braf y gwanwyn ydi fy hoff beth ar hyn o bryd. Medru eistedd allan yn yr ardd gefn efo paned yn gwrando ar y gwenoliaid duon yn sgrechian uwchben wrth hela gwybed, a chrwydro’r ardd yn sylwi ar y planhigion yn newid o ddydd i ddydd. Mae’r rhesi o lysiau yn egino a dangos addewid –o’r diwedd. Melys moes mwy.

Mae’r rhandir yn edrych yn well hefyd...

Yn y gwely pellaf, mae deg o goed mafon. Yn y nesa’ mae dwy goeden gwsberins ac un goeden cyrins duon. Buddsoddiad at y flwyddyn nesa a’r blynyddoedd i ddod ydi’r dair yma, ac maen nhw’n ddigon bach ar hyn o bryd imi wasgu dwsin o blanhigion ffa melyn (broad) i mewn bob ochr iddynt. Hyn yn sicrhau rhyw fath o gynnyrch o’r gwely eleni. Mwy o ffa melyn -un arall o fy hoff bethau yn y byd i gyd- a dwy res o bys sydd yn y gwely nesa. Yn y gwely olaf, i’r dde o’r lleill, mae tair wigwam o ffa dringo (runner), a digon o le ar gyfer rhes o ffa Ffrengig, ac india corn, pan fydd y rheiny’n barod i’w trosglwyddo o’r tŷ gwydr. Efallai y rho’i bwmpen yn eu canol hefyd.

Cyrins duon a gellyg daear sydd yn y twbiau gwyn a’r potiau pridd; tatws yn y sach; origano yn y pot du; a mwy o doriadau cyrins duon ar gyfer creu gwrych ohonynt ar hyd un o derfynau’r plot.

Hoff bethau eraill ar hyn o bryd: 

1. Cywion mwyalchen. Mae'r iar a'r ceiliog yn cario bwyd i dri chyw ar hyn o bryd. 

2. Cwrw! Wedi bod yng ngwyl Cwrw ar y Cledrau dydd Sadwrn, lle oedd ganddynt 64 gwahanol gwrw, fel 'Brenin Enlli'; 'Mwnci Nel'; 'Carmen Sutra'; a llawer iawn mwy. Rhai yn hyfryd a rhai yn uffernol. Cwrw Da, cwmni da, a'r Moniars...wel dau allan o dri ddim yn ddrwg nac'di.

3. Y tymor beicio wedi cyrraedd eto, a'r Giro d'Italia ar y bocs.

4. Rhiwbob. Llwythi ohono acw ar hyn o bryd, ond does byth digon i'w gael. Y Pobydd wedi gwneud pwdin blasus dydd Sul.