Tywydd Stiniog haf 2026

Pytiau o golofn 'Cynefin -yr amgylchedd ym Mro Stiniog' Llafar Bro 

Mai

Er iddi deimlo’n ddigon oer am gyfnodau ym mis Mai, arhosodd y tymheredd dros y rhewbwynt trwy’r mis, a’r isaf oedd 2.5°C ar y 12fed. 

Cafwyd 10 diwrnod heb ddiferyn o law, ac roedd wythnos hanner tymor yn braf a chynnes, gan aros dros 25 gradd am 5 diwrnod (32.1°C ar y 26ain). 

Bu cyfnod hir o ddreigio gyda’r nos ar y 27ain a chwarter awr o law trwm. Clywais gan ffrind oedd yn ‘sgota nos yn Llyn Conglog ei fod yn ofni am ei fywyd wrth i’r aer glecian efo gwreichion a mellt yn taro glannau’r llyn! Cyfanswm glaw: 136.79mm.

< Llun: egin afalau ddechrau mis Mai. Addewid am flwyddyn dda yn yr ardd...  

 

Mehefin

Prif bennawd Mehefin heb os oedd gwres mawr 21ain-26ain, ac yn wahanol i fis Mai yn drymaidd iawn hefyd, ac yn teimlo’n drofannol o’r herwydd! 

Cyhoeddwyd rhybudd coch am y gwres am y tro cyntaf erioed yng Nghymru, er mae oren oedd hi yma yn y gogledd-orllewin. Cauwyd ambell ysgol, canslwyd trenau, a thorwyd bob math o records! 

33.8°C oedd y poethaf yma (35.9°C yng Nghaerdydd) ar y 25ain a’r tymheredd brin wedi disgyn o dan 22 gradd trwy’r nos! Bu 11 diwrnod heb ddiferyn o law; cyfanswm y mis oedd 221mm efo’r 1af a’r 11eg yn cyfrannu bron i hanner hynny. 

Tymheredd (coch) 25ain Mehefin ('Dew point' sydd mewn gwyrdd). Cododd dros 30 gradd am 11:14 ac aros felly tan bum munud i naw y nos!

 Gorffennaf

‘Rargian... Am haf! Yng Nghymru, mae’r MetOffis yn diffinio Ton Wres -heatwave- fel tri diwrnod yn olynol efo’r tymheredd yn codi dros 25 gradd. Cafwyd un ym mis Mai ac un arall ym Mehefin yn barod, ac er inni gael ychydig o law yn nyddiau cyntaf Gorffennaf daeth ton wres arall i’n gyrru i’r cysgod am naw diwrnod o’r 8fed, gan gyrraedd 32.6°C ar y 10fed! 

Enghraifft brin o Stiniog ar fap tywydd y BBC (15fed Mehefin) 

Cyfartaledd tymheredd y mis oedd 18°C, yn gyfartal efo'r record blaenorol o’r Gorffennaf cynhesaf.  

Dyma hefyd y Gorffennaf sychaf, a'r mwyaf heulog ar gofnod yng Nghymru. 

Datganwyd sychder trwy Gymru; gwaharddwyd pibelli dŵr yn siroedd Ceredigion, Penfro, a Chaerfyrddin. 

Llosgodd tân y Rhinogydd gan ddifrodi unig Warchodfa Biogenetig Cymru o’r 12fed-27ain. 

Cyfanswm glaw Stiniog oedd 83.5mm, efo 17 diwrnod heb ddiferyn a 6 arall efo llai nag 1mm.

Awst 

Daeth 4ydd ton wres eleni rhwng yr 11eg a’r 13eg o Awst, ar ei uchaf yn 33.1°C. 

Bu hen ddarogan am stormydd at ddiwedd y mis, ond heblaw am ychydig o ddreigio, daeth dim terfysg. Roedd croeso, ar y llaw arall i fwy o law o’r 26ain ymlaen, er na fu dilyw o bell ffordd. Cyfanswm glaw Awst: 111.8mm, efo 12 diwrnod heb ddiferyn o law, a 7 arall efo llai nag 1mm.  

Haf cofiadwy iawn rhwng bob dim, a dychrynllyd hefyd: Mae’n bryder meddwl nad oes troi yn ôl o’r newid hinsawdd yr ydym wedi’i achosi, efo tanau gwyllt trwy Ewrop; llifogydd difrifol yn Nepal oherwydd toddi’r rhewlifoedd; a tornado yn dinistrio pentref yn Ffrainc!  
 

Cwt weindio inclên Chwarel Newydd Diffwys yn fframio'r Moelwynion ar ddiwrnod chwilboeth arall ym mis Awst 2026

- - - - - -

Ymddangosodd yr uchod (heb y lluniau) yn rhifyn Gorffennaf-Awst 2026 a rhifyn Medi 2026, Llafar Bro 

 

Gwanwyn Cynefin

CYNEFIN. Colofn achlysurol am yr Amgylchedd ym Mro Stiniog, o rifyn Mai 2026 ein papur bro, Llafar Bro. 

Uchafbwyntiau Tywydd Mawrth ac Ebrill

Efallai y cofiwch inni gael mis Mawrth cymharol sych y llynedd, ond roedd tipyn gwlypach eleni. Serch hynny, cafwyd cyfnodau sych a braf o’r 3ydd i’r 5ed, efo’r lleuad llawn yn fawr dros y Manod, ac wedyn o’r 17eg – 22ain, y tymheredd yn cyrraedd o fewn trwch blewyn i 20°C bryd hynny. Arwyddion eraill o ddyfodiad y gwanwyn oedd blagur ar y coed; blodau’n agor; cacwn (bymbl-bîs) a gwenyn mêl yn yr ardd; a mwy o greithio ar y Crawcwellt. Roedd eira ar y Moelwyn ar ddiwrnod oeraf y mis (6ed), a barrug ar fore’r 14eg, er i dymheredd yr aer aros uwchben y rhewbwynt trwy’r mis.

Dechreuodd Ebrill efo rhybudd melyn am wyntoedd garw ac eira ar benwythnos y Pasg. Ond heblaw am fodfedd o law ar y 3ydd, a glaw ysbeidiol ar y 4ydd, ychydig iawn o effaith ‘Storm Dave’ welsom ni yma. Er bod y gwynt cryfaf wedi’i gofnodi yng Nghapel Curig (93mya), Yr Alban gafodd y gwaethaf o’r tywydd gaeafol. Daeth cenllysg a glaw am dri chwarter awr gyda’r nos ar y 5ed, ac yna tridiau o haul, efo’r tymheredd yn uwch nag 22°C ar y 7fed! Ond roedd gwell i ddod... Cafwyd cyfnod braf a chynnes, heb ddiferyn o law o’r 18fed tan ddiwedd y mis a swyddfa’r met yn datgan i’r mis fod yn sychach a chynhesach na’r arfer. Er inni gael ambell noson oer, roedd y dyddiau hir, heulog yn berffaith i hau a phlannu a thwtio yn yr ardd.

Cacwn Prysur 

Roeddwn wedi dechrau’r gyfres yma gan feddwl defnyddio’r is-bennawd Titws Prysur bob tro i ddisgrifio be’ sy’n digwydd yn y blwch nythu ar y cwt acw -gan fod deg cyw titw tomos las wedi eu magu ynddo llynedd- ond ar ôl tindroi fis Chwefror, troi eu cefnau ar y blwch wnaeth y titws eleni. Ychydig yn drist efallai, ond yn eu lle daeth brenhines cacynen y coed (tree bumblebee), ac mae croeso mawr iddi hi fagu ei thylwyth yma llawn cystal ag unrhyw adar! 

Mae hanes y rhywogaeth yma yn ddifyr iawn: dim ond yn 2001 y cofnodwyd nhw gynta’ ar Ynys Prydain, ac maen nhw wedi ymestyn ers hynny nes eu bod nhw bellach i’w gweld bob cam i’r Alban. Yn wahanol i’r bymbl-bîs eraill, tyllau mewn coed ydi lle fydden nhw’n nythu, ond yn amlwg mae blychau nythu’n gwneud y tro!

Cyrraeddodd y frenhines ein blwch ni ar bnawn cynnes yr 21ain o Fawrth, a mynd ati i durio yn y mwsog a’r gweiriach a phlu i ffurfio pelan i nythu. Erbyn wsos ola’ Mawrth, roedd hi ‘nôl-a-mlaen trwy’r dydd efo paill ar ei choesau ôl, ac yn weithgar o cyn 6 y bore tan wedi 10 y nos! Trwy Ebrill, roedd cenhedlaeth cyntaf ei gweithwyr yn-ôl-a-mlaen i’r nyth, yn gwneud cymwynas i mi wrth beillio’r gwsberins acw! Mae’r rhain yn hawdd eu ‘nabod ymysg y cacwn: ysgwyddau browngoch; cefn du; pen-ôl gwyn, ac mi fydden nhw ar adain tan ganol yr haf.

Crwydro

Braf oedd manteisio ar y tywydd braf ddiwedd Ebrill i gerdded Llwybr Mawddach efo cyfeillion. Naw milltir o lwybr beicio a cherdded pwrpasol ar wely’r hen reilffordd rhwng Dolgellau a’r Bermo. Hyfryd iawn yn wir, ond yn brofiad a gododd rhywfaint o ddicter hefyd, o feddwl bod yr awdurdodau wedi gwastraffu dros 30 mlynedd ers i atomfa Traws gau, a gadael i gymunedau Bro Stiniog wylio’r hen reilffordd rhwng y Blaenau a’r atomfa yn cau a thagu efo gor-dyfiant coed a mieri. Dychmygwch y budd fysa trigolion ein hardal wedi ei gael o dros 6 milltir o lwybr gwastad a diogel i gerdded a beicio trwy dirlun godidog! 

Parc Eryri sy’n cynnal a chadw Llwybr Mawddach, ac mae Cyngor Gwynedd yn rheoli 30 milltir o Lonydd Glas hefyd -eto ar hyd hen reilffyrdd. Ydi’n deg awgrymu bod Bro Ffestiniog yn cael cam? Dewch o’na wleidyddion ac arweinwyr cymuned, ewch ati eto i ddwyn pwysau ar Network Rail a’r awdurdod datgomisiynu niwclear, a Chyngor Gwynedd a’r Parc i droi’r llanast yn adnodd gwerthfawr i’r fro!

Cynefin

O hiraeth am y deadline ar ôl rhoi'r gorau i 'sgwennu yn Yr Herald Cymraeg*, dwi wedi dechrau cyfrannu colofn achlysurol am yr amgylchedd ym Mro Stiniog i'n papur bro. Dyma bytiau o rifyn Chwefror a Mawrth 2026

Rhaeadr y Cwm

Mae Llafar Bro wedi dilyn hynt a helynt y cynlluniau amrywiol i ddatblygu tyrbein trydan dŵr yn y lleoliad eiconig hwn. 

Y diweddaraf ydi fod pwyllgor cynllunio Parc Cenedlaethol Eryri wedi penderfynu gohirio eu penderfyniad (er i’w swyddogion argymell caniatâu) a hynny er mwyn rhoi ystyriaeth deg i’r nifer fawr iawn o llythyrau a dderbyniwyd yn gwrthwynebu’r gwaith. 

Yn fuan iawn wedyn mi wnaeth Cyfarwyddiaeth Cynllunio Llywodraeth Cymru gamu i mewn er mwyn ystyried ydi’r mater angen cael ei graffu’n fanylach, o bosib mewn ymchwiliad cyhoeddus.

 

 

Coed Pengwern
Efallai eich bod wedi sylwi fod y coed conwydd yn cael eu towlyd yng nghoed Cyfoeth Naturiol Cymru yng Ngheunant Sych. Y bwriad yn y tymor hir yn fan hyn ydi peidio ail-blannu coed masnachol ar ôl torri’r cnwd yma, ond yn hytrach ganiatau i’r ardal ddatblygu’n goedwig dderw, sy’n fwy cydnaws â’r dyffryn. Mae nifer o fwsoglau a chennau diddorol yn y goedwig eisoes ar rai o’r coed derw a bedw sydd yno, a bydd clirio’r conwydd o fudd i fywyd gwyllt yn gyffredinol. Mae’r llwybrau cyhoeddus trwy’r coed wedi eu cau dros dro (am tua 6 mis yn ôl y rhybudd ffurfiol gan Gyngor Gwynedd).

Tywydd Ionawr a Chwefror
Roedd dechrau Ionawr yn oer, ac mi gawsom eira sylweddol dros nos ar y 3ydd/4ydd. Ar y 5ed oedd tymheredd isa'r mis sef -3.2°C. Cafwyd ambell ddiwrnod o awyr las ac ar ôl barrug caled ar y 10fed, arhosodd y tymheredd uwchben y rhewbwynt wedyn.
Cafwyd pum diwrnod heb ddiferyn o law, a phump arall efo llai nag 1mm. Y 6ed oedd y gwlypaf, efo 32.5mm, a chyfanswm y mis oedd 215mm, tua 8 modfedd a hanner.

Ar ôl Ionawr gwlyb, oerfel oedd prif nodwedd Chwefror efallai, a’r tymheredd isaf yn -2.1°C ar y 14eg.
Cafwydd rhywfaint o ddyddiau efo eirlaw a chenllysg, ond ambell ddiwrnod sych ac awyr las hefyd! Bu barrug caled ar Ddydd Mawrth Crempog; glaw mân yn aml; a dyddiau budr iawn at ddiwedd y mis wrth iddi gynhesu, er i Orymdaith Dewi Sant yr ysgolion cynradd lleol fwynhau bore sych ar y 27ain.
Cafwyd 4 diwrnod heb ddiferyn o law, a 2 arall efo llai nag 1mm. Y 21ain oedd y gwlypaf, efo 62.8mm, a chyfanswm y mis oedd 396mm, tua 15½ modfedd. 

Titws Prysur
Rydw i wedi gosod blwch nythu efo camera yn yr ardd, ac mae pâr o ditws tomos las eisoes wedi bod yn s’nwyro wrth chwilio am leoliad nythu. Llwyddodd 10 o gywion i adael y nyth ym mis Mai 2025**, a daeth y titw cyntaf i fysnesu ar y 10fed o Ionawr eleni. Mae dau aderyn wedi bod yn ôl ac ymlaen bron yn ddyddiol ers hynny. 

Ar ôl tair wythnos o gadw draw, yn swatio’n rhywle rhag yr oerfel, daeth y titws yn ôl i’r blwch wrth i’r dyddiau ymestyn a chynhesu rhywfaint at ddiwedd Chwefror. Tydi hi ddim yn amlwg hyd yma os ydyn nhw’n cario mwsog newydd ar gyfer y nyth, ond mae’n dal yn ddigon buan. 

Coed Ceirios
Bu cryn drafod yn y Blaenau os oedd angen torri’r ddwy goeden geirios addurnol sydd ar safle’r arosfan bws ar groesffordd y Stryd Fawr a Lordstryd. Roedd rhai yn teimlo fod y coed yn difrodi’r palmant ac yn cuddio’r murlun arbennig sydd ar dalcen y stryd, ac eraill yn dadlau eu bod yn goed hardd, sy’n werthfawr i ddiwyg ac amgylchedd ein Stryd Fawr. Llwyddwyd i ohirio’r llifio er mwyn trafod ymhellach; be’ ydych chi’n feddwl?

Gwarchodfeydd Lleol
Mae llawer iawn o Warchodfeydd Natur Cenedlaethol yn nalgylch Llafar Bro, a gobeithir medru ychwanegu safle arall, ger Trawsfynydd i’r rhestr yn y blynyddoedd i ddod. Planhigfa o goed sbriws oedd safle Brynteg, ond fel llawer un arall roedd y coed wedi eu plannu mewn lle anaddas, ar fawn dwfn, ac yn effeithio ar ansawdd dŵr Afon Eden hefyd, felly torrwyd y coed i gyd. Erbyn hyn mae gwaith wedi dechrau i rannu’r safle efo ffens newydd er mwyn medru pori yno, a rheoli’r tir corsiog fel cynefin agored, a’r ardaloedd mwy sych i ddatblygu’n goedwig brodorol. Bu cydweithio efo Cyngor Gwynedd hefyd i adfer y llwybrau cyhoeddus yno, ond mae llawer i’w wneud eto. Mae murddyn ynghanol y safle, ac mae Cyfoeth Naturiol Cymru wedi gohebu efo Cyngor Cymuned Trawsfynydd am y bwriad i enwi’r safle yn Gors-wen o hyn ymlaen, ar ôl yr hen dyddyn hwnnw, gan fod Brynteg yn eiddo arall gyferbyn. Dafliad carreg o’r safle mae mawndir arbennig Cors Goch, a’r gobaith ydi denu rhai o adar a glöynnod byw prin fanno i ymestyn i’r Gors-wen hefyd.

- - - - - -

* Pam rhoi'r gorau i sgwennu i'r Herald Cymraeg? 

** Darn am Ditws Tomos Las 2025

 

Wyt Ionawr yn oer

Annisgwyl a hyfryd oedd yr eira mawr ddaeth dros nos ar y 4ydd o Ionawr yn’de..! 

Na? Digon teg: nid pawb sy’n gwirioni ‘run fath. Dwi’n gwerthfawrogi nad ydi nifer ohonoch yn croesawu’r tywydd oer, ac yn gobeithio y llwyddoch chi i gadw’n glyd a chynnes. Buan daw’r dadmer.

Mae dyddiau gaeafol caled o awyr las, ac eira ar y Moelwyn yn dod ag atgofion am frwydrau mopins hwyliog efo ffrindiau bore oes; wedyn am greu dynion (ac anifeiliaid) eira, a sledio efo ‘mhlant fy hun. Rwan, mae’n gyfle i fynd am dro yn ein cynefin godidog a dychwelyd adra am banad wrth danllwyth o dân.

Be’ ar y ddaear fysan ni’n wneud heb y tywydd i’w drafod dwad?

Un o’r addunedau wnes i flwyddyn yn ôl oedd cymryd mwy o ddiddordeb yn ein tywydd. Chwilio am dystiolaeth i fedru ateb y beirniaid diflas hynny sy’n mwydro am ein glaw yn Stiniog! Felly mi brynais orsaf dywydd i’w gosod yn yr ardd. Gorsaf ‘hobi’ ydi hi cofiwch, nid un o’r rhai drudfawr sy’n rhoi cofnodion manwl iawn, ond mae’n ddigon da i roi syniad ac i ddilyn patrymau yn ein tywydd dros y blynyddoedd i ddod. 

Ac am flwyddyn oedd hi i ddechrau cadw cofnodion! Yn ôl y Met Offis, 2025 oedd y flwyddyn fwyaf heulog, a’r cynhesaf ers iddyn nhw ddechrau cofnodi (hynny ydi, ar draws gwledydd Prydain... Mae gwahaniaethau rhwng y gwledydd unigol). Rhywbeth arall oedd yn nodedig oedd ei bod yn sychach na’r arfer hefyd, efo ambell le yn cael llai na hanner y glawiad arferol yn y cyfnod Mawrth i Awst. 

Roedd Medi, Tachwedd a Rhagfyr ar y llaw arall yn fisoedd efo mwy o law nag arfer -yng Nghymru’n arbennig- a’r rhain ddaeth a’r cyfartaledd yn nes at yr arferol, efo Cymru’n cael 97% o’r glaw arferol dros y flwyddyn, er bod ein cymdogion dros Glawdd Offa yn sychach eto, ac ambell ardal yn dal i rincian dannedd yn bryderus am ddiffyg dŵr yn eu cronfeydd.

Be’ oedd uchafbwyntiau tywydd y Blaenau ta? 

Er fod y 1af o Ionawr 2025 yn wlyb a diflas, daeth barrug ac awyr las ar yr 2il, ac eira ar y 3ydd a’r 4ydd, er ei fod wedi meirioli’n gyflym. Yn ystod Ionawr y llynedd oedd tymheredd isaf 2025 yn Stiniog, sef -4°C.

Mis Mawrth 2025 oedd y sychaf ers 1944 (Met), ac er inni gael fwy o law yn Stiniog na’r cyfartaledd Cymreig, roedd 16 diwrnod yn y mis heb ddiferyn o law yma, a 3 arall efo llai nag 1mm! Hwn oedd y mis sychaf trwy 2025, a bu pla o greithio ar y ffriddoedd o’r 16eg ymlaen, gan barhau yn Ebrill hefyd- y cyfnod gwaethaf posib oherwydd tymor nythu’r adar. Roedd 11 diwrnod cyntaf Ebrill yn sych, a’r tridiau olaf hefyd. Ar ôl hynny parhaodd yn sych am 11 diwrnod cyntaf Mai, er inni gael glaw bob dydd yn yr wythnos olaf. 

Cyrhaeddodd y tymheredd dros 30°C ar Fehefin y 19eg a’r 20fed. Bu cyfnodau braf a chynnes iawn ym mis Gorffennaf, a thymheredd ucha’r flwyddyn yn 32.8°C ar y 12fed (35.8 gradd oedd yr uchaf trwy Brydain, yng Nghaint). Daeth pedwaredd ton wres -heatwave- y flwyddyn ym mis Awst, ac er i’r 4ydd fod y diwrnod gwlypaf o’r flwyddyn bryd hynny, efo 67mm o law (dros ddwy fodfedd a hanner), roedd cyfanswm o 20 diwrnod sych trwy’r mis a dim ond 5 diwrnod efo mwy nag 1mm.

Roedd yn haf cofiadwy iawn, a llawer yn lleol yn ei ganmol fel un oedd yn brafiach hyd yn oed na 1976.

Trodd y rhod i raddau ym Medi gan ddechrau tymor gwlyb iawn yn yr hydref. Dim ond dau ddiwrnod oedd heb unrhyw law ym mis Tachwedd, a chyfanswm glawiad y mis dros 500mm -ia, dros hanner metr (20 modfedd)! Cafwydd barrug/rhew ar foreau’r 19-20-21ain.

Digon ansefydlog oedd Rhagfyr: ambell ddiwrnod braf, llawer o ddyddiau budr; daeth gwyntoedd efo storm Bram ar y 9fed-10fed (85 milltir yr awr yng Nghapel Curig, a rheilffordd Dyffryn Conwy wedi cau oherwydd i goeden ddisgyn ar y cledrau- yn wahanol i’r esgus rhwystredig arferol o ‘lifogydd’). Daeth y flwyddyn i ben efo cyfnod sych iawn: wyth diwrnod sych grimp rhwng yr 20fed a Nos Galan, a 4 arall efo llai nag 1mm. Doedd yna ddim Nadolig gwyn, ond roedd barrug ar y ddaear ar y 26ain ac roedd wedi rhewi’n galed ar fore ola’r flwyddyn.

Efallai bod anthem Anweledig ‘Dawns y Glaw’ yn gor-ddweud wrth fynnu ei bod yn ‘braf o hyd ym Mlaenau Ffestiniog’, ond mae’r dystiolaeth yn eglur iawn nad ydi hi’n bwrw glaw yma trwy’r amser ychwaith!

Sut flwyddyn gawn ni yn 2026 ta? Amser a ddengys, ond dwi’n edrych ymlaen yn arw i ddilyn y tymhorau eto eleni.

- - - - - - 

Darn ar gyfer Llafar Bro, papur bro cylch Stiniog, Ionawr 2026

Darn Tywydd Titw Tomos

 

Rhyferthwy Rhoscolyn

Daeth yn amser i gyfarfod y 'criw coleg' eto am ychydig o grwydro a mwydro -a be gewch chi'n well na cherdded Llwybr yr Arfordir yn ystod gwyntoedd cryfa'r flwyddyn!

Amy oedd yr enw roddwyd ar storm gynta'r tymor (3-4ydd Hydref) ac er ei bod hi ar ei chryfaf yn yr Alban, roedd gwynt o 85 mya wedi'i gofnodi yng Nghapel Curig, ac Ynys Cybi yn ei dannedd hi hefyd ar y bore Sadwrn, wrth i ni gychwyn cerdded yn y glaw o draeth cysgodol Borthwen ar waelod deheuol yr ynys.

Os oedd y tonnau'n drawiadol yn fanno yng nghysgod Ynys Defaid, roedd nerth y gwynt yn hynod wrth i ni rowndio'r pentir a dod i olwg y môr mawr agored! Efo Eryri a Llŷn o'r golwg yn y cwmwl, yn gosod cefndir llwyd i'r olygfa, roedd creigiau a goleudy bach Ynysoedd Gwylanod yn drawiadol o dywyll a bygythiol, a thonnau gwyllt y môr yn chwalu dros y cwbl. Fel gwylio poster enwog goleudy La Jument, Llydaw, yn fyw o flaen ein ll'gadau (er nad ydw i wedi llwyddo i ddal hynny yn y llun isod).

Wrth wthio ymlaen ymlaen tua'r gogledd efo'n pennau i lawr, mae'r gwynt yn chwipio diferion o frig y tonnau i bigo'n hwynebau, fel cenllysg mân. Ac i gadw efo'r gymhariaeth aeafol, roedd yn rhaid cerdded trwy lluwchfeydd o ewyn gwyn yn hedfan ar y gwynt fel clapiau mawr o blu eira gwlyb.

Mae dringo i lawr y grisiau cerrig i ffynnon y Santes Gwenfaen yn rhoi pwt o gysgod am ychydig funudau cyn mentro dros graig gul Porth Gwalch a'n cefnau at un o'r waliau cerrig trawiadol sy'n cadw'r gwartheg yn y caeau a'r cerddwyr allan!

Y Bwa Gwyn. Yn bendant ddim yn saff i sefyll ar ei ben yn y fath wynt!

Y Bwa Gwyn a'r Bwa Du, heb os, ydi sêr yr arfordir syfrdanol yma, ac uchafbwyntiau unrhyw daith ar y cymal yma o'r llwybr cenedlaethol. Tystion trawiadol i nerth y tonnau a rhyferthwy'r môr. 

 

Er bod rhywfaint o awyr las rwan, llai deniadol ydi'r tirlun ar ein llaw dde wrth nesáu at Drearddur; y carafannau a chabannau gwyliau yn boenus o hyll, ond mae'r creigiau -sydd ymysg yr hynaf yng Nghymru- a'r mân ynysoedd, yr hafnau, a'r meini ar ein llaw chwith yn dal i gyfareddu. Allan ar y môr aflonydd du, mae honglad o fferi, wedi cychwyn efallai o harbwr cysgodol Dulun, ond erbyn hyn dwi'n siwr, yn llawn o deithwyr anfodlon iawn, yn aros i weld os fydd hi'n ddiogel i'r llong ddocio yng Nghaergybi, ynta' oes raid siglo a simsanu ar y don am oriau. Craduriaid!

Mae cyrraedd Trearddur yn golygu y cawn fwynhau peint sydyn cyn ail-gydio yn y cerdded am ychydig filltiroedd eto. Ac er bod talpiau o'r darn yma ar balmant a tharmac, ac olion o gyfoeth afiach yn nifer o'r tai Grand-designaidd, mae Porth yr Afon, Porth y Pwll, a Phorth y Corwgl yn werth eu gweld.

Ar ôl ychydig oriau o grwydro tirwedd gwych, mewn tywydd dychrynllyd ond cyffrous iawn, mae'n braf cyrraedd pen y daith ar dywod Porth Dafarch, a chroeso cynnes a chwrw da Bragdy Cybi'n galw. 

Diolch eto am gael rhoi'r byd yn ei le, ac atgoffa'n hunain ein bod yn byw mewn lle gododog!