Tyfu bwyd, hel fy nhamaid, a'r byd o nghwmpas i, 700 troedfedd uwchben lefel y môr.
Showing posts with label llysiau. Show all posts
Showing posts with label llysiau. Show all posts

27.11.16

Garlleg

Pan o'n i'n 12 oed, fy hoff lysiau i oedd tatws. Ar ffurf chips, wrth gwrs.

Ffa haricot hefyd.
Y rhai oedd yn dod mewn tun, efo saws tomato. Ia, baked beans siwr iawn.

Mae'r Fechan yn 12 oed cyn Dolig eleni. Ei hoff lysieuyn hi ydi garlleg! Mi fwytith hi ewin garlleg yn amrwd, ac wrth ei bodd efo fo wedi'i rostio a'i ffrio hefyd, a'i rwbio ar fara, a'i ychwanegu i bob mathau o brydau bwyd.

Doeddwn i ddim yn gwbod be oedd garlleg nes o'n i yn oedolyn am wn i, ond mae'n anodd meddwl am goginio hebddo fo bellach.


Dwi wedi tyfu garlleg yma o'r blaen, ond heb lwyddiant anferthol, gan imi ddefnyddio ewinedd o'r gegin i'w plannu, yn hytrach na'u prynu'n bwrpasol. Y mis yma, mae'r Fechan a fi wedi prynu, ac wedi plannu tair rhes fer o arlleg yn yr ardd gefn.

Plannwyd dwsin gewin o'r Germidour uchod, a dau ewin mawr o arlleg eliffant, ac mae hen edrych ymlaen at gael plethu'r bylbiau at eu gilydd yr haf nesa'.... gobeithio!


Yn ôl fy arfer, doeddwn i ddim digon trefnus i archebu garlleg hardneck, sydd orau ar gyfer llefydd caled fel Stiniog, felly bu'n rhaid prynu rhai softneck yn lleol a chroesi bysedd y gwna nhw rywbeth ohoni yma ar ochr y mynydd.


Heddiw oedd yr ail ddydd Sul hyfryd o braf yn olynol, ac mi ges i dreulio oriau yn yr haul oer yn clirio a thocio a pharatoi. Mi wnes i rywbeth na wnes i erioed o'r blaen hefyd, sef plannu bylbs tiwlips. Rhwng dau feddwl ydw i os dwi'n licio tiwlips ai peidio. Mi dduda'i wrthach chi y gwanwyn nesa (oni bai fod y llygod a'r lleithder wedi rhoi'r farwol iddyn nhw).

Wrth i'r haul fachlud i gefn y Moelwyn Bach, mi ges i funud neu ddau i edmygu noson braf arall ac atgoffa fy hun fod gen i lawar i ddiolch amdano, am gael byw mewn lle mor wych.



-----------------------

[Toriad o bapur bro cylch 'Stiniog, Llafar Bro sydd yn y llun efo'r garlleg, o 2002. Mae ambell erthygl am arddio yn ymddangos ar wefan Llafar Bro hefyd.]


29.1.15

Tywydd lobsgows

Ai lobsgows ydi fersiwn y gaeaf o'r barbaciw? Mae dynion yn aml iawn yn cael eu cyhuddo o beidio cyfrannu at ddyletswyddau coginio'r teulu, heblaw am gynnig byrgyrs a selsig amheus yn yr ardd ar ddyddiau poeth yn yr haf.

Yn y gaeaf, ydi lobsgows yn rhywbeth gweddol macho i'w goginio? Mae o'n rhywbeth hawdd i'w wneud tydi, a ddim yn ormod o dreth ar feddyliau syml dynion! Pario llysiau; eu torri a'u taflu mewn sosban efo 'chydig o gig a stoc a llond dwrn o lentils coch. Be sy' haws? Pryd poeth am ddyddiau.

Daeth yr eira heddiw. Tywydd lobsgows.

Erbyn i mi gyrraedd 'nôl o 'ngwaith, doedd gan Dafydd y cigydd lleol ddim cig oen ar ôl, cymaint oedd y galw heddiw am gynhwysion cawl hen ffasiwn. Ta waeth, mae cig eidion yn gwneud y tro, felly cafwyd llond crochan o botas poeth blasus.




Ond y newyddion gorau ydi bod digon ar ôl at fory, ac mae lobsgows wastad yn fwy blasus y diwrnod ar ôl ei goginio.

Be ydi trefn lobsgows eich tŷ chi: pwy ydi'r cogydd? Cig oen ta cig eidion, ynta' lobsgows llysieuol (lobsgows troednoeth fel ddywedir ar lafar yma)? Bara menyn ta bara ceirch? Caws? pupur gwyn ta du? Mmmm, wedi meddwl, efallai na fydd dim ar ôl at fory wedi'r cwbwl!




Llun uchod o daflen 'Diwylliant Ymysg Diwydiant. Dathlu treftadaeth Blaenau ar y stryd', sef y daflen sy'n egluro'r dywediadau ac idiomau sydd wedi eu naddu ym mhalmentydd Stiniog.