'Nôl i'r gwely

Ddwy flynedd yn ôl mi fues i'n newid coed dau wely yn yr ardd gefn, gan feddwl gwneud dau arall yn 2016. Aeth hi'n ddoe arna'i yn gwneud hynny o'r diwedd.

Roedd coed llus -blueberry- yn y gwely triongl, ond doedden nhw ddim yn hoff o'u lle, felly maen nhw wedi mynd i rywle arall. Mae'r mefus alpaidd bach a'r cenin syfi oedd yno hefyd wedi eu symud.

Yn ogystal â phreniau newydd, mae'r pridd wedi'i adnewyddu yn y triongl hefyd, ac mi es i hel meddyliau am un o glasuron Trigger ar Only Fools & Horses  lle mae o'n canmol fod ei frwsh llawr yn 20 oed.   Er ei fod wedi newid y pen 17 o weithiau a'r goes 14 gwaith, ym meddwl y cymeriad hoffus, yr un brwsh oedd o!

Mae llwyth o dywod yn y gwely yma felly moron a phanas fydd hi eleni.

Y bwriad ydi hau pys a ffa yn y gwely hirsgwar 'newydd' heddiw... felly allan a fi...

Cwbl sydd ei angen rwan ydi 'chydig o haul!

[Y mae'r haf yn hir yn dyfod -adnewyddu'r ddau wely arall]

Nid wrth ei big mae mesur cyffylog

Diawlad twyllodrus ydi moron yn'de!

Gallan nhw gynhyrchu deiliach trwchus, tal a chyfoethog, yn swancio'n dalog a balch. Ond, tydi hynny'n ddim sicrwydd bod gwreiddyn gwerth ei gael yn y ddaear o dan y tyfiant gwyrdd addawol uwchben.

Dyna brofiad y ddau Daid a ninnau eleni wrth ddyfarnu'r gystadleuaeth moron hiraf.

Moron Taid Cae Clyd yn edrych yn dda iawn yn eu pibelli pwrpasol, proffesiynol yr olwg. Ond bu hen chwerthin wrth i un ar ôl y llall ddod o'r pridd yn stympia bach siomedig.

Taid Rhiwbach wedyn wedi codi ei foron cyn i bawb gyrraedd, ac wedi gosod ei ffefryn ar y bwrdd...

- a dyna syrpreis gafodd pawb ei fod wedi twyllo eto eleni!

Ein moronen ni oedd hiraf.

O drwch blewyn! A hynny dim ond am ein bod wedi llwyddo i godi'r gwreiddyn yn gyfa'  bob cam i lawr i'w waelod main.

Ond rheol ydi rheol, felly ni gafodd y wobr eto eleni!

Dewis a phwyso a mesur. Gwaith pwysig iawn! A Taid yn dal i ddadlau am y rheolau!

 

Paratoi cymysgedd bras tywodlyd 'nôl yn Ebrill

Hau mewn bwced ddofn yn y tŷ gwydr

Aros mae'r moron mawr...

Wrth dynnu llwch oddi ar dlws y gystadleuaeth, mi ollyngwyd o a'i falu'n deilchion, felly bu'n rhaid rhuthro i siopau elusen Stiniog i chwilio am rywbeth arall! A dyma fo: bron iawn mor hyll â desgl 2015! Ond yn werth bob dima' o bunt er mwyn cael 'chydig o hwyl teuluol.

Rhag ofn i'r teidiau ddigio a gwrthod cystadlu flwyddyn nesa, mi gawson nhw wobrau cysur am y foronen dewaf, a'r foronen fwyaf doniol!

Allan yn yr ardd, roeddwn i wedi hau hadau moron amryliw.
Da oedden nhw hefyd; melys a blasus iawn, yn goch, melyn, gwyn, ac oren. Byswn i'n fodlon iawn tyfu'r rhain eto.

[Cystadleuaeth 2015: blodyn haul talaf]

Lwc owt Medwyn Williams

Ar ôl hwyl cystadleuaeth blodyn haul y llynedd, cytunwyd i dyfu moron hir yn 2016.

Cafodd y ddau Daid a finna hadau yn y cracyr nadolig eto, ac mae hen edrych ymlaen am gystadlu brwd a hwyliog.

Er mwyn cadw trefn ar y Teidiau, ac i osgoi unrhyw alwadau am ymchwiliad cyhoeddus i'r canlyniad, bu'r Fechan a finna'n rhoi 'chydig o reolau ar bapur.

Dwi ddim yn disgwyl medru tyfu dim byd i safon Sioe Traws, heb son am safon medalau aur Medwyn Williams yn Chelsea, ond os gawn ni 'chydig o hwyl, dyna sydd bwysica' 'nde.

Be' am i chithau dyfu rhai o'ch moron chi yn ôl y rheolau yma hefyd, a gadael i ni wybod ar (neu ar ôl) y 3ydd o Fedi sut hwyl gawsoch chi....?

Hadau moron San Valerio ydyn nhw gan gwmni Franchi. Moron hir, mawr yn ôl y broliant ar y pacad, i'w hau rywbryd rhwng Mawrth a Gorffennaf, er mwyn cynaeafu o Fehefin hyd Dachwedd.

Nôl at y gwreiddia'

Gwynt mawr yma heddiw, ond o leia' gawson ni ddwyawr sych amser cinio i nôl coed tân a chodi rhywfaint o lysiau hwyr yn yr ardd gefn!

Dal i hel moron. Moron bach melys, o heuad hwyr.
Mae tri chwarter rhesiad dal yn y ddaear. Haws eu codi fesul dipyn dwi'n meddwl; haws na'r hen strach o'u codi i gyd, wedyn eu storio mewn bocs efo tywod.
Nes cawn ni rew caled beth bynnag. Bydd rhaid eu codi wedyn am wn i.

Mae'r dail gorfetys (chard) yn dal i edrych yn dda hefyd.
A'r oca eto i ddod ar ôl i'r rhew ladd y gwlydd.

Y Pobydd wedi rhoi'r cnwd bach yma efo tomatos olaf y tŷ gwydr mewn cawl llysiau a ffa.

Mmm...pawb yn gynnes braf rwan..

Os nad yw hi'n fawr, mae hi'n ddigon

Ar ol arfer efo cnydau digon sal, dwi wedi gwirioni efo'r ffa melyn eleni.
'Wizard' ydi'r ffa ges i y tro 'ma, ac maen nhw'n cael eu disgrifio fel 'field beans' yn hytrach na 'broad beans'.

Mi brynis i'r hadau gan gwmni o Dreftraeth, Sir Benfro (cwmni sy'n ardderchog ymhob ystyr, heblaw am fethu gwneud unrhyw ddefnydd o'r Gymraeg), ac hyd yma, mae'r wizard yn curo bob hedyn arall ges i erioed.

 

Bob blwyddyn, daw pods mawr tew ar y ffa melyn acw, a’r rheiny bron yn wag, efo dim ond dwy neu dair o ffa mewn gwagle mawr gwastraffus.

Mae pods eleni yn dipyn llai: llai o hyd, a llai o drwch. Ond y gwahaniaeth pwysig ydi nad oes unrhyw egni wedi mynd i gynhyrchu pods mawr gwag. Does dim biomass yn ofer. Mae pwysau’r ffa cymaint mwy mewn cymhariaeth â phwysau’r pod sy’n mynd i’r twmpath compost.

Hyd yma, mae'r rhai 'da ni wedi'u bwyta, wedi bod yn hyfryd, efo crwyn tenau, sydd ddim angen y strach o'u tynnu. Bydd digon eleni -am y tro cyntaf erioed- i rannu rhywfaint, ac i rewi llwyth hefyd gobeithio.

Dwi wedi dechrau codi moron hefyd. Ches i erioed lawer o hwyl ar dyfu moron hir, felly mi ges i hadau moron cwta eleni, ac mae ‘na fyd o wahaniaeth yng nghanlyniadau’r rhain hefyd. Mae’r moron yn dew a glân a melys. Wfft i lysiau mawr a hir o hyn allan!

Mae’r rheithgor yn dal i gnoi cil ar ganlyniadau’r betys gwyn a’r ffenel, ac mae’n rhy fuan i chwilio am gloron dan yr oca. ‘Mynadd pia hi...

[Dyfynnu: "Annwyl wlad mam a thad, os nad yw hi'n fawr mae hi'n ddigon, i lenwi, i lenwi fy nghalon!" Cymru Fach. Elfed, 1920au]