"Gwneis gymmysgdail i fy lawnt"

Nid pawb sy'n gwirioni 'run fath.
Lawnt anniddorol iawn ydi un berffaith os 'da chi'n gofyn i mi.

Na, dwi'n gwbod bo' chi ddim yn gofyn, ond pwy sydd isio treulio amser yn torri glaswellt yn rheolaidd? A chribinio; a fforchio; ac ychwanegu tywod bras; a dyfrio; a gwrteithio; a lladd chwyn a lladd mwsog; a dilyn streips hirsyth caeth?

Mae 'garddio ar gyfer bywyd gwyllt' yn rhoi rhwydd hynt i rywun ddiogi rhywfaint, ond yn sgîl diffyg sylw i lawnt, daw cyfoeth o liw a chreaduriaid, ac mae hynny'n ddigon da i mi.

y feddyges las

meillion gwyn

maglys du

Yn ogystal â'r uchod, mae blodyn menyn, dant y llew, a geraniums, mantell Fair, mefus gwyllt, ac oregano yn ein lawnt ddail cymysg ni.

O, ac ambell weiryn hefyd!


---------------------
Pennawd "Gwneis gymmysgdail i fy lawnt": William Owen Pughe, 1800 (cyf. Geiriadur Prifysgol Cymru)

Blew cae

Dant y llew cynta'r flwyddyn dynnodd fy sylw, a gwneud i mi chwerthin ar gyflwr truenus y lawnt acw. Nid fod y peth yn newyddion i ni, ond argian ulw, mae'r diffyg glaswellt yn destun cywilydd.

Neu mi fysa fo, taswn i'n malio botwm corn am drwch y gwair yno!

Chwyn a mwsog, mall a'i medd... y 'lawnt' honedig yn foel iawn o ran gweiriau

Pawb at y peth y bo, ond 'sgen i ddim diddordeb treulio oriau yn torri, rowlio a thendio i gael ardal streipiog i'w hedmygu. Yma dros dro mae'r lawnt -fel y trampolîn mewn rhan arall o'r ardd gefn- er mwyn cadw'r plant yn ddiddan. Lle gwastad i daro pêl tenis ar bolyn, a gosod pabell neu'r pwll padlo pan ddaw'r haul.

Pan fydd y Fechan yn ei harddegau ac yn rhy cŵl i gicio pêl a bownsio mwyach, mae'r lawnt a'r trampolîn yn mynd.

Wedyn yr oedolion fydd pia'r ardd i gyd! Mae'r ddwy ardal yma wedi llenwi ambell funud o synfyfyrio a breuddwydio'n barod: coed ffrwythau, a gwely blodau cymysg efallai.

Fydd dim lle ar gyfer blew cae, glaswellt, gwelltglas, na gwair!

Mae dant y llew yn flodyn hardd iawn. Wrthi'n cau oedd hwn ar ôl i'r haul suddo tu ôl i'r Moelwynion.

Ffrwyth Llafur

Mi gymerais i ddwyawr i ffwrdd bnawn Llun am ei bod yn sych, er mwyn piciad i’r rhandir.

(Mi dynnis i ambell i lun sâl ar y ffôn tra oeddwn yno).

 

Roeddwn isio codi rhyw fath o gysgod rownd y swîtcorn, oherwydd tydyn nhw dal heb dyfu modfedd ers eu plannu allan ddiwedd Mai! 

Dwi’n gobeithio y cân nhw well chwarae teg os roddaf  'chydig o loches iddynt rhag y gwynt sy’n chwipio dros y safle. Y drwg ydi, mae'r tymor yn rhuthro heibio ac efallai nad oes digon o amser ar ôl bellach iddyn' nhw dyfu, blodeuo, cnapio, a chwyddo...

Daeth llond dwrn o fafon ar un o’r llwyni, felly mi ges fwynhau dau ohonynt yn y fan a’r lle. Cynnyrch cynta’r rhandir! Roedd adar wedi bwyta’r rhan fwya’ o’r ddau arall, felly mae’n amlwg y bydd yn rhaid imi warchod y ffrwythau meddal i gyd y flwyddyn nesa.

Mae’r pys a’r ffa melyn (broad) yn dod yn dda rŵan; digonedd o flodau ac addewid am lwyth o bods. Mae ambell boden wedi datblygu ar y pys, ond mae ffa Padrig ar randir 4 wedi altro dipyn mwy na fy rhai i yn y mis dwytha ‘ma. Mi fues i’n clymu’r pys i’w cansenni ac yn tynnu’r planhigyn gwanaf os oedd dau hadyn wedi egino efo'i gilydd. Roedd hyn yn rhoi cnwd bach o ddail blaen ifanc, melys i mi eu cnoi wrth fy ngwaith...dim cystal â’r pys cynta’ pan ddôn nhw, ond blasus iawn serch hynny. Mi ges flas ar ddail blaen ambell i ffeuen hefyd, ond mae’r rhain yn well wedi’u trin fel sbinaij mewn pryd poeth dwi’n meddwl.

 

Roedd gen i rhyw chydig o ddarnau o gardbord eto, i'w rhoi ar lawr i greu gwely 'lasagne' eto. Hynny ydi rhoi haen o gardbord ar lawr i ladd y tyfiant; haen o doriadau gwair wedyn; mwy o gardfwrdd...a'r bwriad ydi adeiladu'r gwely efo pridd, compost, toriadau, ...ayb nes cael gwely uchel arall at y flwyddyn nesa.

Chwynnu oedd yr unig beth arall fues i’n wneud yno, er, dwi ddim yn helpu fy hun weithiau...Mi fues i yno ganol wythnos dwytha, yn strimio’r glaswellt oedd wedi tyfu’n gryf mewn un cornel a rhwng y gw’lau. Wrth strimio, roeddwn yn chwalu hadau’r gwair ar hyd bob man, felly mwy o waith o mlaen i mae’n siŵr!